Συνεντεύξεις
Τους ρωτήσαμε, μας απάντησαν...

Μπορούν τα καλοκαίρια ενός παιδιού στον κάμπο της Θεσσαλίας να γίνουν αφορμή για μια ατομική έκθεση ζωγραφικής; Η απάντηση είναι ΝΑΙ και το αποτέλεσμα είναι ΜΟΝΑΔΙΚΟ!

Τα έργα αυτά έγιναν οι «ανοιχτοί ορίζοντες» της ζωγράφου Μάρθας Κορίτσογλου και εκτίθενται από τις 3 έως τις 22 Φεβρουαρίου στην galerie “f” στην Καρδίτσα.

Το artkarditsa.gr συνάντησε τη ζωγράφο και … ταξίδεψε στα μονοπάτια της τέχνης της εικαστικού, αφουγκράστηκε τις ανησυχίες της, ένιωσε τις αγωνίες της.
Απλή, χαμογελαστή, ήρεμη, πνευματώδης, με πλούσιο και μεστό λόγο που σε καθηλώνει, με άποψη για το κοινωνικό γίγνεσθαι, διεκδικητική και αγωνίστρια… Αυτή είναι η Μάρθα Κορίτσογλου.
Και το ταξίδι αρχίζει…

erga koritsoglou 6

«Ανοιχτοί ορίζοντες» της Θεσσαλικής γης… Μιλήστε μας για τη νέα σας δουλειά, την οποία και παρουσιάζετε αυτές τις μέρες στην πόλη μας στην galerie “f.

Η νέα δουλειά είναι και λίγο …παλιά! Είναι μια ιστορία που ξεκίνησε εδώ και περίπου 7 χρόνια, παρουσιάστηκε πέρυσι στην πινακοθήκη του Πειραιά και … συνεχίζεται. Το θέμα είναι οι ορίζοντες γενικώς. Όχι απλώς το φυσικό τοπίο, το οποίο υπάρχει ούτως ή άλλως στη δουλειά μου… Είναι οι ανοιχτοί ορίζοντες που υπάρχουν μέσα μας. Είναι οι ανοιχτοί ορίζοντες που έχει ο κάθε άνθρωπος. Αυτό που βλέπει, το αισιόδοξο κομμάτι, οι δυσκολίες της ζωής, η κρίση που βιώνουμε. Οι ανοιχτοί ορίζοντες έχουν σαν κεντρικό στοιχείο την παρουσία του ανθρώπου, είτε σαν φυσική οντότητα είτε σαν ίχνος, είτε είναι προφανής, είτε υπαινίσσεται, μέσα από τα δέντρα που λικνίζονται, όπως το ανθρώπινο κορμί ή σαν αποτέλεσμα της παρέμβασής του: το καμένο δάσος, τα σκουπίδια, τα σκουριασμένα βαρέλια, εγκαταλελειμμένα αυτοκίνητα, είναι τα πλοία, είναι η εγκατάλειψη που υπάρχει στο Πέραμα, που είναι ανθρώπινο δημιούργημα. Είναι δημιούργημα της κρίσης που δημιούργησε ο άνθρωπος… και όχι ο οποιοσδήποτε άνθρωπος, είμαι σαφής σ’ αυτό… Είναι η ομορφιά στο πρόσωπο ενός παιδιού και συγχρόνως οι αγωνίες του, ο θυμός του, το πείσμα του, η αισιοδοξία του. Όλα αυτά υπάρχουν μέσα στη δουλειά μου, είτε σαν υπονοούμενο -υπαινιγμός είτε σαν φυσική παρουσία.

Στα τελευταία σας έργα βλέπουμε να εισέρχεται στη δουλειά σας το ανθρώπινο πρόσωπο…

Τα παιδικά πρόσωπα. Γιατί το πρόσωπο ενός παιδιού είναι από μόνο του ένας ανοιχτός ορίζοντας. Ένας ορίζοντας που απλώνεται μπροστά του … Ένα παιδί βλέπει αλλιώς τον κόσμο, βλέπει άλλους ορίζοντες, πιο μακρινούς θα έλεγα…

koritsoglou prosopa 

κ. Κορίτσογλου, σ’ αυτή την έκθεση εκτίθενται έργα ακουαρέλας. Γιατί αυτή η επιλογή;

Η ακουαρέλα είναι ένα υλικό που θεωρείται «ελαφρύ». Χρησιμοποιείται σαν όρος αυτό. Τελικά, στην πραγματικότητα δεν είναι, γιατί είναι πολύ δύσκολο υλικό. Γιατί έχει μια διαφάνεια, που αυτή η διαφάνεια μπορεί άλλες φορές να καταστρέψει το έργο, άλλες φορές να του δώσει μια ανάταση. Μπορεί να καταστραφεί το έργο στην τελευταία πινελιά. Έχει όμως μια γοητεία. Έχει αυτή την ελαφράδα, την τρυφεράδα και έχει από μόνο του μια κίνηση το υλικό. Είναι η σταγόνα που πέφτει και μπορεί να τη διαμορφώσεις και να της δώσεις τη δική σου κίνηση. Κινείται, είναι ζωντανό υλικό. Οπότε αυτό το ρίσκο που παίρνεις δουλεύοντας την ακουαρέλα έχει τη γοητεία του. Ακόμη και το λάθος, να προσπαθήσεις τελικά να το κάνεις έργο. Είναι πολύ γοητευτικό αυτό το παιχνίδι… Από την άλλη όμως η ακουαρέλα δίνει την εκφραστικότητα που εγώ θέλω να έχω στο έργο. Σε ένα τοπίο με βαρύ ουρανό, όπου το τοπίο απειλείται από μια άσχημη καταιγίδα, η ακουαρέλα του δίνει αυτή την ελαφρότητα και την τρυφεράδα που θέλω, για να μην γίνει άγριο. Να έχει τον κίνδυνο, να έχει την απειλή, αλλά συγχρόνως να μην σε αγριεύει.

Έλκετε την καταγωγή σας, από την πλευρά της μητέρας σας, από την Καρδίτσα. Αφιερώνετε μια αξιόλογη δουλειά στη θεσσαλική γη. Αρκεί και μόνο ένα γονίδιο, ώστε να εμπνεύσει τον καλλιτέχνη;

Δεν έχω ζήσει, αλλά έχω βιώσει την Καρδίτσα. Έχω πολύ αγαπημένους ανθρώπους που ζουν εδώ. Έρχομαι κάθε χρόνο και έχω περάσει και καλοκαίρια στην περιοχή. Ίσως αυτό έχει επηρεάσει το θέμα της έκθεσης «ανοιχτοί ορίζοντες». Γιατί πάντα από παιδί, όταν κατεβαίναμε τότε με το λεωφορείο από το Δομοκό, αυτή η εικόνα του κάμπου μου δημιουργούσε μια χαρά. Αισθανόμουν μια ελευθερία. Ήταν αυτός ο ανοιχτός ορίζοντας του κάμπου. Τόσο, που προτιμούσα πιο πολύ τον κάμπο από την θάλασσα. Στην πορεία βέβαια και η θάλασσα με γοήτευσε πολύ…
Οπότε θα έλεγα, ότι είναι γονίδιο αλλά και διαμόρφωση. Διότι μεγαλώνοντας έμαθα να αγαπάω την Καρδίτσα μέσα από τη μητέρα μου και μέσα από τους ανθρώπους που ζουν εδώ και τους αγαπάω πολύ. Βίωσα τους ανθρώπους που δούλευαν τη γη. Είχα συγγενείς που δούλευαν στον κάμπο, στα Ορφανά και στο Φύλλο. Μου άρεσε να πηγαίνω και να μένω εκεί, διότι οι παππούδες που με φιλοξενούσαν μου έλεγαν ιστορίες… Και έβλεπες αντιφατικά πράγματα. Χέρια σκληρά, δουλεμένα πολύ από τη μία, και σοφία από την άλλη. Δεν θα ξεχάσω ποτέ την αγάπη ενός ανθρώπου του μόχθου, για τη μάθηση και τα κλασσικά μυθιστορήματα. Και αυτό με είχε επηρεάσει τρομερά. Ήταν συναρπαστικό βίωμα. Είχα καταγοητευτεί. Παιδί της πόλης ζούσα αυτόν τον «ανοιχτό ορίζοντα». Ήταν μεγάλος πλούτος για μένα. Εκείνα τα βιώματα με έκαναν πραγματικά να αγαπήσω αυτόν τον τόπο. Οπότε, η σχέση με τον κάμπο και άνθρωποι που πραγματικά αγαπώ, βοήθησαν να βγει αυτή η δουλειά. Η οποία βεβαίως, είναι εμπλουτισμένη από τοπία της θάλασσας, δεδομένου ότι πλέον περνάω σχεδόν το μισό χρόνο στην Αίγινα.

Όλη σας η ζωή είναι Τέχνη. Πότε αποφασίσατε να ακολουθήσετε τον δρόμο αυτό και πόσο εύκολο ήταν, δεδομένου ότι η απόφασή σας αυτή πάρθηκε σε εποχές που δύσκολα κάποιος ανακοίνωνε στους γονείς του, ότι θα σπουδάσει την Τέχνη;

Η απόφαση πάρθηκε πολλές δεκαετίες πίσω. Οι δυσκολίες τα χρόνια εκείνα ήταν πολλές. Θυμάμαι τη μητέρα μου, που κάλεσε ένα φίλο ζωγράφο για να με πείσει να μην πάω στην Καλών Τεχνών. Οπότε, σκέφτηκα να κάνω μια εναλλακτική επιλογή. Έψαξα και βρήκα τη σχολή Δοξιάδη τότε και μου τράβηξε το ενδιαφέρον η Συντήρηση Έργων Τέχνης. Μου ακούστηκε πολύ μυστηριώδες. Και αποφάσισα να ακολουθήσω αυτόν τον δρόμο. Εκεί είχα δασκάλους πολύ σημαντικούς ανθρώπους, τους Στ. Λυδάκη, Π. Ζουμπουλάκη, Κ. Ρόθο κ.α. Μου κοινωνούσαν κατά κάποιο τρόπο τα μυστήρια της δικής τους δημιουργίας και μέσα από αυτά, τα μυστήρια της τέχνης γενικότερα. Ήμουν πολύ τυχερή που είχα δασκάλους που με επηρέασαν. Βέβαια, λάτρεψα τη συντήρηση έργων τέχνης. Δούλεψα ταυτόχρονα, πήγα σε ανασκαφές, σε βυζαντινά μνημεία. Όμως δεν μου έφτανε. Υπήρχε ένα κενό. Κάποια στιγμή, πριν τελειώσω τη σχολή, μου είχε κάνει πρόταση ο Άρης Πουλιανός να εργαστώ σαν συντηρήτρια στο σπήλαιο των Πετραλώνων Χαλκιδικής και με είχε συναρπάσει… Έρχονται όμως οι φίλοι και συμφοιτητές και μου ανακοινώνουν ότι θα πάνε στην Ιταλία για σπουδές. Οπότε μπήκε το μικρόβιο και κατέληξα στην Φλωρεντία. Έδωσα εξετάσεις, πέρασα και έτσι φοίτησα στη σχολή εκεί.
Κάποια στιγμή μπήκε βέβαια το θέμα το βιοποριστικό, όπου ασχολήθηκα με την εκπαίδευση. Γυρνώντας όμως από την Ιταλία, έκανα την πρώτη μου έκθεση, χαρακτικής, και στη συνέχεια διορίστηκα.

Από το 1985 εργάζεστε ως καθηγήτρια εικαστικών. Η Τέχνη της Ζωγραφικής διδάσκεται; Ποιος πρέπει να είναι ο στόχος και το όραμα των εκπαιδευτικών της συγκεκριμένης ειδικότητας όταν μπαίνουν σε μια αίθουσα;

Η τέχνη επιβάλλεται να υπάρχει στο σχολείο. Πρέπει να διδάσκεται οργανωμένα από ειδικούς εκπαιδευτικούς. Είναι σημαντικό να αναπτύσσονται τα παιδιά σε ένα περιβάλλον που θα ενισχύει τα αισθητικά ερεθίσματα, θα διαμορφώνει δημιουργική αντίληψη και γνώση. Μην ξεχνάμε ότι το μικρό παιδί (όπως και ο προϊστορικός άνθρωπος) επικοινωνεί και εκφράζεται μέσα από τις εικόνες, τους ήχους, την κίνηση, αυτά που στην πορεία εξελίσσονται σε ζωγραφιές, μουσική, χορό. Είναι η βασική γλώσσα επικοινωνίας τους. Για σκεφτείτε, στο βασικό περιβάλλον εκπαίδευσης και γνώσης να στερείται αυτή την γλώσσα επικοινωνίας. Απαραίτητο συστατικό λοιπόν της εκπαίδευσης από τα πρώτα χρόνια πρέπει να είναι η διδασκαλία των εικαστικών κατ’ αρχήν για την διαμόρφωση της δημιουργικής προσωπικότητας, από την άλλη είναι σημαντικός παράγοντας πρόσληψης γνώσεων σε όλα τα πεδία: α)γιατί χάρη στη ζωγραφική διαμορφώθηκε η γραφή, β)γιατί βασικές ιστορικές πηγές βασίζονται στις εικαστικές μαρτυρίες, γ)γιατί τα εικαστικά εμπεριέχουν μαθηματικά, γεωμετρία, φυσική, χημεία, ανθρωπολογία, φιλοσοφία! Για αυτούς τους λόγους θεωρώ ότι είναι έγκλημα να συρρικνώνεται η παρουσία της Τέχνης στο σχολείο!

Ποια η σχέση σας με τους μαθητές;

Μαγική… Έχεις πάρα πολλά πεδία δράσης. Στην αρχή ήταν δύσκολο, καθ’ ότι ήμουν πολύ νέα σε ηλικία. Στο πρώτο σχολείο που δούλεψα θα έλεγα ότι εκεί «σπούδασα». Από κει και πέρα η σχέση με τους μαθητές ήταν … μαγική!

erga koritsoglou 3

Πιστεύετε πως η Τέχνη μπορεί να μας βγάλει από σύγχρονα αδιέξοδα;

Η τέχνη μπορεί να μας βγάλει από το κάθε αδιέξοδο. Η τέχνη είναι πολιτισμός. Αν υπάρχει πολιτισμός, δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Δεν θα μπούμε σε μια διαδικασία εμπορευματοποίησης. Δεν θα μπούμε σε μια διαδικασία ανταγωνισμού. Δεν θα μπούμε σε μια διαδικασία εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Είναι σαφή όλα αυτά. Εγώ θα τα πω τα πράγματα με το όνομά τους. Ένας άνθρωπος που δεν είναι προοδευτικός, με την ευρεία σημασία του όρου, δεν μπορεί να είναι καλλιτέχνης. Δεν υπάρχουν καλλιτέχνες φασίστες. Εκεί δεν διαμορφώνεις πολιτισμό. Ο φασισμός βασίζεται στο πνίξιμο της ανθρώπινης δημιουργίας και πνεύματος. Και δεν το βάζω το θέμα πολιτικά, αλλά κοινωνικά.
Διαπιστώνουμε ότι αφαιρείται η τέχνη από τα σχολεία. Ουσιαστικά, αφαιρείται ο πολιτισμός από τα σχολεία. Τι ανθρώπους διαμορφώνουμε; Απλά γρανάζια του συστήματος. Ένας άνθρωπος που δεν έχει πολιτιστική καλλιέργεια, πώς θα αναπτύξει ένα προοδευτικό ευρύ φάσμα σκέψεων, δραστηριοτήτων και οπτικής του κόσμου;
Είναι σαφές ότι πρέπει να γίνει ανατροπή. Με σοκάρει το γεγονός ότι έχουν βάλει στο στόχαστρο το σχολείο.

Τι κάνει η Μάρθα Κορίτσογλου όταν δεν ζωγραφίζει;

Σκέφτεται πώς θα ζωγραφίσει… (γέλια) . Πάρα πολλά πράγματα κάνω. Καταρχήν περνάω χρόνο με την οικογένειά μου. Υπάρχουν κάποια απαραβίαστα σημεία στην καθημερινότητα. Όπως για παράδειγμα η ώρα του φαγητού, όπου μας αρέσει να συζητάμε. Επίσης, βλέπουμε ταινίες, ντοκιμαντέρ. Σημαντικό χρόνο αφιερώνω στην δράση μέσα από το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας (ΕΕΤΕ), ως μέλος του Δ.Σ. Το επιμελητήριο είναι ο επίσημος φορέας των εικαστικών καλλιτεχνών με περίπου 6000 μέλη. Ιδρύθηκε το 1944 και με σημαντικούς αγώνες πετύχαμε να γίνει ΝΠΔΔ. Αυτό σημαίνει ότι νομοθετήθηκαν κάποια σημαντικά δικαιώματα, όπως το να γίνονται διαγωνισμοί για τα δημόσια καλλιτεχνικά έργα (γλυπτά κλπ) σε δημόσιους χώρους με συμμετοχή των μελών του ΕΕΤΕ. Ωστόσο τα προβλήματα των καλλιτεχνών είναι πολλά. Σκοπός του Επιμελητηρίου, εκτός από την καλλιτεχνική του δράση με εκθέσεις, συνέδρια, εκδηλώσεις κ.α. είναι η προστασία των δικαιωμάτων των καλλιτεχνών, όπως ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, συνταξιοδοτικά, φορολογία κλπ. Δυστυχώς η πολιτεία αντιμετωπίζει την τέχνη σαν σκουπίδι, απαξιώνει τους καλλιτέχνες, παρότι με το έργο τους παράγουν πολιτισμό και κληροδοτούν ιστορία.

Η ζωή του καλλιτέχνη έχει το δικό της πρόγραμμα;

Μπορώ να πω ότι έχω ένα «απρογραμμάτιστο» πρόγραμμα. Υπάρχουν πολλά πλατιά ενδιαφέροντα. Θα δω εκθέσεις, θα διαβάσω βιβλία, θα ακούσω μουσική. Όμως είμαι πειθαρχημένη. Προσωπικά, θεωρώ ότι πρέπει να έχω πειθαρχία, να υπάρχει κάποιο πρόγραμμα. Και αυτό ισχύει αποκλειστικά για μένα και όχι για όλους τους καλλιτέχνες.

Τι σημαίνει για έναν ζωγράφο μια ατομική έκθεση;

Το να κάνει μια ατομική έκθεση, είναι το αποτέλεσμα μιας καλλιτεχνικής διαδικασίας. Ο εικαστικός έχει έναν μοναχισμό, κλείνεται στον κόσμο του. Ζει σε μια απομονωμένη κατάσταση, διότι το έργο το δημιουργεί μόνος του, μέσα στο δικό του χώρο. Δεν έχει την κοινωνικότητα που έχει το θέατρο για παράδειγμα. Ο ηθοποιός προετοιμάζει για καιρό, αλλά κοινωνεί την δημιουργία του την ίδια στιγμή με το κοινό. Ο εικαστικός πρέπει να βρεθεί απομονωμένος και στην πορεία να δείξει το αποτέλεσμα της δουλειάς του. Αυτό μπορεί να απαιτεί διαδικασία χρόνων. Δεν είναι τυχαίο που εγώ παρουσίασα το έργο μου μετά από 6 χρόνια δουλειάς. Είναι το βήμα στον κόσμο. Και υπάρχει τρομερή αγωνία γιατί δεν ξέρεις αν το έργο σου θα γίνει κατανοητό, αν θα επικοινωνήσεις με το κοινό. Βέβαια, ο στόχος σου όταν δημιουργείς δεν είναι να δείξεις τη δουλειά. Είναι μια προσωπική έκφραση του μυαλού, της ψυχής, της σκέψης. Αλλά σίγουρα θέλεις την επικοινωνία. Και αυτό είναι μια δικαίωση. Και είναι και άδειασμα… διότι κλείνει ένας κύκλος. Είναι μεγάλο το κενό που νιώθεις. Στην δική μου την περίπτωση, αισθάνομαι ότι τελειώνει ένα κομμάτι της ζωής μου…
Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να αποχωριστεί ένας καλλιτέχνης το έργο του;
Δεν είναι καθόλου εύκολο. Δεν έχω δουλέψει πολύ εμπορευματικά. Δεν πουλάω συστηματικά. Και αυτή η διαδικασία λίγο με ξενίζει. Σίγουρα είναι χαρά και τιμή για τον καλλιτέχνη να αρέσει το έργο του και να θέλει κάποιος να το αποκτήσει. Ωστόσο είναι αντικρουόμενα τα συναισθήματα.

Πότε θεωρείται επιτυχημένη μια ατομική έκθεση ζωγραφικής;

Επιτυχία είναι να προκαλέσεις το ενδιαφέρον του κόσμου να έρθει να δει τη δουλειά σου. Επιτυχία είναι να έρθουν συνάδελφοι. Είναι δικαίωση το να επισκέπτονται την έκθεση συνάδελφοι. Και οι συνάδελφοι σπάνια λένε ψέματα. Επιτυχία είναι και οι κριτικές. Βέβαια, με αφορούν μόνο οι γνήσιες κριτικές από ανθρώπους που αγαπούν και σέβονται το έργο τέχνης κι όχι από εκείνους που το βλέπουν ως προϊόν προς πώληση. Εμένα η δουλειά μου δεν είναι προϊόν.
Και ας είμαστε ειλικρινείς. Και η πώληση δηλώνει κάτι. Είμαι καλλιτέχνης της κρίσης. Γνωρίζω ότι ο κόσμος δεν αγοράζει πλέον έργα. Όταν λοιπόν αγοραστούν έργα, αυτό είναι επιτυχία.

erga koritsoglou 4

Μπορείτε να ξεχωρίσετε κάποια σημαντική στιγμή στην μέχρι τώρα καλλιτεχνική σας πορεία;

Σταθμοί υπήρξαν πάρα πολλοί. Το σχολείο ήταν ούτως η άλλως από μόνο του σταθμός. Ακόμη διατηρώ φιλία και σχέσεις με μαθητές μου από τα πρώτα χρόνια μου ως εκπαιδευτικός.
Από κει και πέρα, όσον αφορά την προσωπική μου δημιουργία, πολύ σημαντικό γεγονός ήταν η έκθεση στον Πειραιά.
Κορυφαίες στιγμές είναι όταν ολοκληρώνεται ένα έργο. Και τότε λέω: «είναι αυτό που θέλω»… επί της ουσίας ποτέ δεν είναι.
Είναι πολλά μικρά κορυφαία γεγονότα.

Αφιερώνετε κάπου την έκθεσή σας;

Αφιερώνεται σε όλους τους ανθρώπους που βιώνουν την κρίση. Αφιερώνεται στους ανθρώπους που βιώνουν πολέμους και προσφυγιά.
Αφιερώνεται σε εκείνους που αγωνίζονται για την ζωή, για την αξιοπρέπεια και τη δικαιοσύνη.
Αφιερώνεται σε όλο το κοινωνικό γίγνεσθαι, που αποτέλεσε το λόγο για να γίνουν αυτά τα έργα.

Κλείνοντας την κουβέντα μας, η εικαστικός θέλησε δημόσια να ευχαριστήσει την οικογένειά της και όλους όσοι τη στηρίζουν και πιστεύουν σ’ αυτήν.
Επίσης, όσους συνεργάστηκαν για να πραγματοποιηθεί η συγκεκριμένη έκθεση κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στον κ. Χαρίλαο Φατόλα λέγοντας: «Εξαιρετικός άνθρωπος. Αυτό που εκτιμάω στον Χαρίλαο Φατόλα, είναι ότι είναι ένας από τους παλιούς καλούς γκαλερίστες. Που αγαπάει την τέχνη. Αγαπάει το έργο τέχνης».

 

Pin It