Συνεντεύξεις
Τους ρωτήσαμε, μας απάντησαν...

Αν δεν ήταν καραγκιοζοπαίχτης, θα ήταν σίγουρα… ζωγράφος!

 

Σε κάθε περίπτωση πάντως, η ζωή του έχει ταυτιστεί με την τέχνη. Τον κέρδισε όμως ο καραγκιόζης, αφού όπως ο ίδιος αναφέρει έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά.

 

Έχοντας στο βιογραφικό του πολλές σπουδές και μεγάλο ταλέντο, ο Θωμάς Χάρμπας από τον Πρόδρομο Καρδίτσας κατάφερε να γίνει γνωστός σε Ελλάδα και εξωτερικό, συνεργάστηκε με μεγάλα ονόματα του χώρου του θεάματος και είναι πλέον σε θέση να ασκεί έντονη κριτική σε όσους ασκούν διοίκηση και ασχολούνται με τα τοπικά δρώμενα.

 

Το artkarditsa.gr συνάντησε τον κ. Χάρμπα και απέσπασε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συνέντευξη, που … θα συζητηθεί!

 


Γνωστός πλέον σε Ελλάδα και Εξωτερικό. Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Πώς γεννήθηκε η αγάπη για τον Καραγκιόζη;

 

Μετά από έναν κύκλο σπουδών Δραματικής τέχνης στην Ελλάδα και τη Γερμανία, το 1991 πήρα την απόφαση να επιστρέψω στη χώρα μου και μάλιστα στον τόπο που γεννήθηκα και πρωτοαντίκρισα το θάμπος του θεσσαλικού ήλιου, στον Πρόδρομο Καρδίτσας. Τα τρία πρώτα χρόνια είχα διδάξει θέατρο στο Επαγγελματικό Λύκειο Καρδίτσας και παράλληλα για δύο χρόνια ανέβασα παραστάσεις με ερασιτέχνες ηθοποιούς, αλλά το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα ήταν αδύνατον να πλησιάσει ένα πολύ καλό επίπεδο και αποφάσισα να εγκαταλείψω αυτή την προσπάθεια.
Έτσι, άρχισα να σκέφτομαι πώς θα μπορούσα να ζήσω στον τόπο μου και ν’ ασχοληθώ επαγγελματικά με την τέχνη που σπούδασα 6 χρόνια. Τότε μου ήρθε στο νου ο στίχος ενός ποιήματος του δασκάλου μου της Δραματικής σχολής, Ματθαίο Μουντέ (μας δίδασκε ιστορία λογοτεχνίας) από το ποίημά του «Επιθυμίες της όχθης», που έλεγε σε κάποιο σημείο: «Αγαπώ τα τοπικά ιδιώματα και λατρεύω τα ορθογραφικά λάθη του Μακρυγιάννη». Αυτό ήταν! Στη μεγαλύτερη γωνιά της καρδιάς μου είχα και έχω φυλαγμένα τα τοπικά ιδιώματα των παππούδων μου και τα ορθογραφικά λάθη των γονιών μου. Σαν αστραπή ένιωσα να τρυπούν την καρδιά μου τα μεγάλα μελαγχολικά μάτια του Καραγκιόζη. Ήταν σαν να μου έλεγε ικετευτικά «Μη μ’ αφήσεις κι εσύ». Δε θα τον αφήσω ποτέ! Ξεκίνησα μελετώντας τον θεωρητικά και πρακτικά για ένα χρόνο. Τόσο χρειάστηκε για την πρώτη παράσταση. Τώρα πια κι εγώ τον έχω ανάγκη. Εδώ και 25 χρόνια έχουμε περάσει και ζήσει ανείπωτες στιγμές! Συγκινήσεις, χαρές, δυσκολίες, αποθέωση, ταξίδια ψυχικά και γεωγραφικά, από την Ουψάλα της Σουηδίας ως το Νέο Δελχί της Ινδίας και κυρίως έχω γνωρίσει σπουδαίους και σπάνιους ανθρώπους. Τώρα είναι βέβαιο πως θα σεργιανίζουμε μαζί ως το τέλος της ζωής μου σε μοναχικά ρομαντικά μονοπάτια για να ακούμε πάντα το κλάμα εκείνου του παιδιού, που κάποτε έχασε το δρόμο του παιχνιδιού και της αγάπης και λούφαξε μέσα μας στοιχειωμένο.

Από τον Πρόδρομο της Καρδίτσας, βρίσκεστε σε μεγάλες θεατρικές αίθουσες και να σπουδάζετε την τέχνη πλάι σε γνωστούς και καταξιωμένους καλλιτέχνες. Πόσο δύσκολο ή πόσο εύκολο τελικά είναι ένα παιδί από την επαρχία να ακολουθεί το όνειρό του;

Είναι σαφώς πολύ δύσκολο, γιατί πρέπει να ξεκινήσεις από το μηδέν. Γι’ αυτό χρειάζονται ισχυρά εφόδια. Το σπουδαιότερο είναι οι σπουδές και ακολουθεί το πάθος και η δουλειά. Στάθηκα, όμως, και τυχερός γιατί είχα σπουδαίους δασκάλους, οι οποίοι σμίλεψαν το ταλέντο και τον χαρακτήρα μου. Σας τους αναφέρω: Άγγελος Αντωνόπουλος, Μίμης Φωτόπουλος, Ανδρέας Φιλιππίδης, Τίτος Βανδής, Νίκος Βασταρδής, Μαίρη Αρώνη, Αλίκη Αλεξανδράκη, Ελένη Νενεδάκη, τον σκηνοθέτη Γιώργο Θεοδοσιάδη και Γρηγόρη Γρηγορίου. Τους θεωρητικούς Ματθαίος Μουντές, Γιώργης Διλμπόης, Ανδρέας Αγγελάκης, Μαλικένζου, Ισίδωρος Σιδέρης και τον δάσκαλο ορθοφωνίας Κώστα Κοκκάκη. Με την ευκαιρία αυτή νιώθω υποχρέωση να ευχαριστήσω με μεγάλη συγκίνηση και τους πρώτους δασκάλους μου που είχα στο Δημοτικό σχολείο Προδρόμου και στο 1ο Λύκειο Καρδίτσας, οι οποίοι με τις γνώσεις τους μπόλιασαν τη σκέψη και το χαρακτήρα μου. Δεν υπάρχει κάποιο μυστικό. Η επιβίωση και η διάκριση στην τέχνη δε σου χαρίζεται.

xarmpas 10

Μεγάλος δάσκαλος ο Ευγένιος Σπαθάρης. Και όπως γνωρίζουμε κι αυτός έτρεφε ιδιαίτερα αισθήματα για σας. Μιλήστε μας για τη σχέση αυτή.

Με τον δάσκαλο Ευγένιο Σπαθάρη πρωτογνωριστήκαμε στις 12 Μαΐου του 2000 στην Ιωλκό Βόλου. Αφορμή στάθηκε ένα διήμερο συνέδριο που διοργάνωνε το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας με το ομότιτλο θέμα «Θέατρο Σκιών και εκπαίδευση». Μετά τις εισηγήσεις, η διημερίδα έκλεινε με παραστάσεις θεάτρου σκιών. Την πρώτη μέρα έπαιξε ο Δάσκαλος και τη δεύτερη ημέρα εγώ μ’ ένα θεσσαλικό παραμύθι. Ο Ευγένιος Σπαθάρης άκουγε τα προηγούμενα χρόνια καλές κριτικές για κάποιον Χάρμπα, αλλά ήταν η πρώτη φορά που έβλεπε παράστασή μου. Αυτό ήταν. Μετά την παράσταση, μου έδωσε τα κλειδιά της ψυχής του, της καρδιάς του, της τέχνης του, της ανθρωπιάς του, της οικογένειάς του. Ως την ημέρα του θανάτου του υπήρχε σχέση πατέρα και γιού. Έτσι, ακόμη αισθάνομαι την κυρία Φανή Σπαθάρη σαν μητέρα μου και τον Σωτήρη και τη Μένια, αδέρφια μου!
Αξίζει κάποιος να έρθει στη ζωή μόνο και μόνο για να γνωρίσει τέτοιους ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ. Ήταν απίστευτα ταπεινός, σοφός, ευγενής, ανθρώπινος, γενναιόδωρος, θεϊκά ταλαντούχος κι έξυπνος. Ήταν τόσο απλός, που μια φορά η κόρη του η Μένια, που διευθύνει το Σπαθάρειο Μουσείο, μου είπε: «Θωμά, χρειάστηκε να γίνω 40 χρονών για να καταλάβω πόσο σπουδαίο πατέρα έχω».
Το ελληνικό θέατρο σκιών, στα χέρια του Ευγένιου Σπαθάρη, ανανεώθηκε θεματογραφικά και τεχνικά και ο τίτλος που του αναγνωρίζεται από εμάς τους νεότερους ομοτέχνους του, ο τίτλος του Δασκάλου είναι με «Δ» κεφαλαίο. Δάσκαλος στην τέχνη αλλά και στη ζωή.

Συνεργαστήκατε με μεγάλα ονόματα του χώρου. Ξεχωρίζετε κάποια από αυτές τις συνεργασίες;

xarmpas 9Εκτός από την πολύχρονη συνεργασία μου με τον Ευγένιο Σπαθάρη, θα μπορούσα να ξεχωρίσω τη συνεργασία μου με τον Λάκη Λαζόπουλο στην εκπομπή «Αλ Τσαντίρι Νιούζ» για 16 συνεχόμενα επεισόδια. Σ’ αυτήν την εκπομπή, ζωντανέψαμε όλους τους χαρακτήρες της σειράς «Δέκα Μικροί Μήτσοι» με φιγούρες στο πανί. Για έξι συνεχόμενους μήνες, που κράτησε αυτός ο πειραματισμός, μου δόθηκε η ευκαιρία να γνωρίσω και να προσπαθήσω να αποκωδικοποιήσω τόσο την σκέψη, το ταλέντο όσο και τον άνθρωπο Λαζόπουλο. Ήταν μία από τις πιο γόνιμες περιόδους της ζωής μου. Εδώ πρέπει να σας πω ότι τίποτα δεν είναι τυχαίο. Άλλη συνεργασία υπήρξε με τον Τάκη Βαμβακίδη, με τον οποίο δοκιμάσαμε κάτι πρωτότυπο, παίζοντας Θέατρο σκιών συγχρόνως μέσα και έξω από τον μπερντέ. Οι παραστάσεις αυτές θα συνεχιστούν με νέες σκηνοθετικές και υποκριτικές ιδέες. Μεγάλος σταθμός υπήρξε η συνεργασία και η γνωριμία μου με τον μεγάλο Δάσκαλο Θύμιο Καρακατσάνη στην παράσταση στον «Πλούτο» του Αριστοφάνη, όπου ο ρόλος μου ήταν συμβουλευτικός. Ο Καρακατσάνης ήταν λάτρης του Καραγκιόζη κι εκτιμούσε αφάνταστα τους πολύ καλούς Καραγκιοζοπαίκτες. Σε όλες τις αριστοφανικές του παραστάσεις, ο Καραγκιόζης μας έκλεινε το μάτι. Απίστευτος άνθρωπος, κορυφαίος ηθοποιός, με ασύλληπτες υποκριτικές ικανότητες, έχοντας ουράνια αίσθηση του αστείου. Για μένα είναι ο σπουδαιότερος Έλληνας ηθοποιός όλων των εποχών.

κ. Χάρμπα, πιστεύετε ότι υπάρχουν συνεχιστές της τέχνης του καραγκιοζοπαίχτη;

Ναι, υπάρχουν μερικοί ταλαντούχοι νέοι άνθρωποι, που πιστεύω πως μπορούν να κρατήσουν αναμμένη τη δάδα αυτής της λαϊκής τέχνης που υπηρετούμε. Δεν είναι πολλοί, αλλά αρκετοί για να την κρατήσουν ζωντανή. Το παρήγορο είναι πως είναι και μορφωμένα παιδιά. Εξ’ άλλου και τα τελευταία χρόνια, λιγότεροι από δέκα καραγκιοζοπαίχτες επωμίζονται το βάρος αυτό. Βέβαια, υπάρχουν εκατοντάδες στο χώρο μας, αλλά ανάμεσά τους βρίσκονται τόσο αυτοί που κάνουν ζημιά στην τέχνη μας, όσο οι μέτριοι αλλά και οι κορυφαίοι, που είναι και οι συνεχιστές.

Ποια είναι η φιγούρα με την οποία έχετε ταυτιστεί; Υπάρχει κάποια που θα προτιμούσατε να μην έχει ποτέ δημιουργηθεί;

Η φιγούρα με την οποία έχω ταυτιστεί είναι ο πρωταγωνιστής του θεάτρου σκιών. Ό, τι πιο σπουδαίο θέλει να πει ο καραγκιοζοπαίχτης, το εμπιστεύεται στον Καραγκιόζη. Για εμένα είναι ο Νεοέλληνας. Εξ’ άλλου έχουμε και πολλά κοινά χαρακτηριστικά: μεγάλη μύτη, καμπουρίτσα, πονεμένη φωνή, ίδια σκέψη, ασυμβίβαστοι, αιρετικοί, ευαίσθητοι και συγκάτοικοι στην άλλη πλευρά του φεγγαριού. Λέμε πάντα αυτό που πρέπει και θέλουμε αμετανόητα. Ύστερα από τόσα χρόνια συνύπαρξης, έχουμε ταυτιστεί. Όσο για το δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας, η κάθε φιγούρα που υπάρχει ή υπήρχε στο θέατρο σκιών είχε λόγο ύπαρξης. Κατατάσσοντας τον εαυτό μου στους ανανεωτές του θεάτρου σκιών, έχω προσθέσει πολλές σύγχρονες φιγούρες-χαρακτήρες και λογικό είναι να λειτουργώ αφαιρετικά. Στις παραστάσεις μου δε θα δείτε ποτέ τούρκικες φιγούρες, όπως του Βελιγκέκα κ.ά. παρά μονάχα στα ιστορικά παραδοσιακά έργα. Δε θα δείτε ούτε τη φιγούρα του Σταύρακα, γιατί ο σύγχρονος «μάγκας» δεν κυκλοφορεί με μισοφορεμένο-γυρτό σακάκι και ζουνάρι, αλλά με ακριβά λαμέ κοστούμια και διασυνδέσεις με την εξουσία κάθε μορφής και μάλιστα παγκοσμίως.

Έχουν ειπωθεί πολλά για την προέλευση του Καραγκιόζη. Ποια η άποψή σας για την «καταγωγή» του;

Απ’ όσα έχω μελετήσει κι έχω βιώσει τα εικοσιπέντε χρόνια που ασχολούμαι μόνο με τον Καραγκιόζη, συμφωνώ απόλυτα με τον Δημήτρη Μόλλα, εκλεκτό καραγκιοζοπαίκτη, φωτισμένο ζωγράφο, πολυγραφότατο λογοτέχνη και γιο του Μεγάλου καλλιτέχνη Αντώνη Μόλλα. Είμαι απόλυτα βέβαιος πως το ελληνικό θέατρο σκιών είναι προέλευση του κλασικού ελληνικού θεάτρου.
Στην αρχαιότητα, παρατηρούμε το Μυστηριακό Θέατρο Σκιών (Ελευσίνια μυστήρια), όπου συναντάμε την επιβίωση της φωτιάς-σκιάς του Ιεροφάντη. Το πώς ο Καραγκιόζης διαφοροποιήθηκε από θρησκευτικό θέατρο, πώς έφτασε στις μέρες μας να είναι μέχρι και κυνικό και πόσους σταθμούς έκανε, δεν το γνωρίζουμε. Γνωρίζουμε, όμως, ότι από τη γέννησή του μέχρι τη σημερινή του ύπαρξη, μεσολάβησαν το Βυζάντιο, οι Φράγκοι, οι Τούρκοι και οι Έλληνες λογιότατοι.
Ας εξετάσουμε τις ομοιότητες που υπάρχουν ανάμεσα στο κλασικό θέατρο και στο σύγχρονο ελληνικό θέατρο σκιών. Σε όλες τις αρχαίες τραγωδίες και κωμωδίες, ο μύθος διαδραματίζεται σε εξωτερικούς χώρους. Το ίδιο και στο θέατρο σκιών. Δεν υπάρχει γραπτός λόγος. Παίζουν μόνο άνδρες. Ο ποιητής γράφει, σκηνοθετεί, παίζει, σκηνογραφεί. Η κίνηση ήταν λιτή (κόθορνοι - φιγούρες). Η έκφραση ήταν ίδια (μάσκα – φιγούρα). Τόσο οι ηθοποιοί με μάσκες, όσο και οι φιγούρες είναι σύμβολα και οι «όρνιθες» του Αριστοφάνη αν κινηθούν σημαδοτικά με φιγούρες, δεν έχουν να χάσουν τίποτα!
Ας δούμε και τη δομή των δύο θεατρικών κατηγοριών. Την παράσταση ανοίγει ο αφηγητής – ρόλος (Χατζατζάρης ή χορός) που την τοποθετεί χρονικά κάνοντας την εισήγηση (η οποία πολλές φορές προκαθορίζει και την κρίση του θεατή). Ο κάθε σημαντικός ρόλος δηλώνει την παρουσία του πριν βγει στο προσκήνιο, μιλώντας στο παρασκήνιο, θορυβώντας ή τραγουδώντας όταν η παρουσία του δεν έχει ήδη δηλωθεί από τους προηγούμενους ρόλους.
Συναντάμε και στα δύο θεατρικά είδη την ύπαρξη του από μηχανής θεού. Υπάρχει παρούσα η Θεία Δίκη (όπως στο «Ο Καραγκιόζης Ξενοδόχος», «Φούρναρης» κ.λ.π.). Υπάρχει το γέλιο από το οποίο δεν γλίτωνε ούτε ο Σωκράτης και οι θεοί, ούτε και οι σημερινοί πολιτικοί (παράδειγμα δικής μου παράστασης στο Μουσείο Τσιτσάνη 20/1/18).
Θα κουράσω, αλλά πρέπει να σταθούμε και στην προέλευση του ονόματος Καραγκιόζης: Καρά: μαύρο και γκιόζ: μάτι στα Τούρκικα. Καραγκιόζης = Μαυρομάτης.
Οι Ίωνες προκειμένου να χαρακτηρίσουν τη σοφία λέγανε για το φορέα της «Ούτος μέλαν όμμα έχει» (Είναι μαυρομάτης) ή «Νούς όμμα μέλαν ως και ψυχής» (Δε βλέπει με τα φυσικά του μάτια, αλλά με το νου). Εδώ, λοιπόν, φαίνεται ξεκάθαρα η προέλευση του «Μαυρομάτης» και ταυτίζεται απόλυτα με τον χαρακτήρα του Καραγκιόζη. Εξ’ άλλου οι Τούρκοι, το πρόθεμα –καρά- το χρησιμοποιούσαν ανέκαθεν σαν χαρακτηριστικό υποτελούς ή χαμηλού έθνους ή ατόμου. Έτσι αποκαλούσαν τους Κρητικούς, τους Μανιάτες, τους Αφρικανούς, τους γύφτους κ.ά. Ποτέ Τούρκος δε δέχτηκε στο όνομά του αυτό το υποτιμητικό πρόθεμα, έστω και αν ήταν καρβουνιάρης. Αν υποθέσουμε τώρα πως ο Καραγκιόζης έχει Τούρκικη προέλευση, πώς δόθηκε στον πρωταγωνιστή του θεάτρου σκιών ένα τόσο υποτιμητικό και κυρίως υβριστικό όνομα; Γιατί δεν υπήρξε ποτέ θέατρο σκιών και σε άλλες χώρες, οι οποίες ήταν υποδουλωμένες στους Τούρκους, όπως για παράδειγμα στην Αυστροουγγαρία;
Με όλα τα παραπάνω θαρρώ, μπορούσε το ελληνικό θέατρο σκιών να είναι δημιούργημα οποιουδήποτε, εκτός από τούρκικο.

Προσφάτως είδαμε να ανεβάζετε μια παράσταση για … μεγάλα παιδιά! Πείτε μας δυο λόγια για το πως γεννήθηκε η ιδέα αυτή…

Οι προκλήσεις τόσο στη ζωή όσο και στην τέχνη μου ποτέ δε με άφησαν αδιάφορο. Έτσι και τώρα. Η πρόταση ήρθε από τον τρικαλινό φίλο γιατρό και συγγραφέα Χρήστο Γκίμτσα, ο οποίος έγραψε 4 μονόπρακτα σύγχρονου προβληματισμού. Κάποια στιγμή μου τα έδωσε να τα διαβάσω, λέγοντας πως μου τα εμπιστεύεται και είμαι ελεύθερος να τα χρησιμοποιήσω όπως θέλω. Μελετώντας τα άρχισαν να παίρνουν μορφή και να τα φαντάζομαι ν’ ανασταίνονται στο πανί. Έτσι, γεννήθηκε μία παράσταση για ενήλικες «ο Καραγκιόζης μνημονιοπαθής», που παρουσιάστηκε στις 20 Ιανουαρίου στα Τρίκαλα στο χώρο του μουσείου Τσιτσάνη. Δείχνοντας, έτσι, πως ο Καραγκιόζης ασυμβίβαστος μία ζωή μνημόνια είχε στην πλάτη του, εξαιτίας των οποίων προήλθε και η καμπούρα του. Μέσα από αυτή την παράσταση, προσπαθήσαμε να περάσουμε το μήνυμα της αισιοδοξίας σαρκαστικά: «Δε μας τρομάζουν τα νέα μέτρα», κλείνοντας και την παράσταση με το γνωστό τραγούδι του Λουκιανού Κηλαηδόνη. Ήταν μία σπουδαία και πρωτόγνωρη εμπειρία, άρεσε πολύ και θα παρουσιαστεί στη Λάρισα, στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα και στην Πάτρα. Ίσως αργότερα και σε άλλες πόλεις.

Αν δεν ήσασταν καραγκιοζοπαίχτης, τι θα ήσασταν; Υπάρχει κάποιο άλλο επάγγελμα που σας γοητεύει;

Χωρίς δισταγμό θα σας απαντήσω «ζωγράφος». Αυτό ήταν και το παιδικό μου όνειρο. Ίσως στην αναζήτηση της πορείας της ζωής μου, αν δεν είχαμε συνευρεθεί με το θέατρο, να συζητούσαμε τώρα για τη ζωγραφική. Μπορεί η υποκριτική τέχνη να είναι η γυναίκα μου, εμπιστευτικά σας αναφέρω πως η ερωμένη μου είναι η ζωγραφική! Και οι δύο τέχνες αρχίζουν από την φαντασία και το λογισμό και τελειώνουν στην καρδιά και στην ψυχή!

xarmpas 7 xarmpas 5 xarmpas 6

xarmpas 3 xarmpas 4

Τα τελευταία χρόνια παρακολουθώντας τη διαδρομή σας διαπιστώνουμε ότι έχουν μειωθεί δραματικά οι παραστάσεις σας στην Καρδίτσα. Είναι τυχαίο το γεγονός;

Δεν είναι τυχαίο. Όπως ξέρετε, η περιφέρεια Θεσσαλίας και η αντιπεριφέρεια Καρδίτσας, όπως και ο Δήμος Καρδίτσας πλημμυρίζουν όλα τα χωριά της περιοχής με δωρεάν παραστάσεις, πληρώνοντας όλα τα υπόλοιπα τοπικά σχήματα εκτός από εμένα. Ποιος, λοιπόν, σύλλογος θα πληρώσει εμένα, όταν του προσφέρονται δωρεάν παραστάσεις;
Στα 20 χρόνια, που έχουμε τους Καποδιστριακούς και τους Καλλικρατικούς δήμους, δε μου δώσανε καμία παράσταση, Στα 8 χρόνια, που έχουμε τις περιφέρειες, δεν πήρα καμία παράσταση. Σ’ αυτό το χρονικό διάστημα ο Δήμος «μου» και η αντιπεριφέρειά «μου», στα υπόλοιπα τοπικά σχήματα μοίρασαν περίπου 250 παραστάσεις. Γι’ αυτές τις παραστάσεις έχουν πληρώσει περισσότερα από 230.000€ δημόσιου χρήματος.
Με τη σημερινή ευκαιρία, λοιπόν, τους ρωτάω: Με ποια κριτήρια αξιολογούν τις παραστάσεις; Με ποια κριτήρια μοιράζουν το δημόσιο χρήμα σε συνταξιούχους του Δημοσίου, σε υπαλλήλους του Δημοσίου και σε νοικοκυρές που έχουν ιδρύσει μη κερδοσκοπικές εταιρίες; Πού είναι η αξιοκρατίας τους; Πού είναι η δικαιοσύνη τους; Πού είναι η ισονομία τους; Πού είναι η ανθρωπιά τους; Αυτοί οι κομματολιγούρηδες βέβαια δεν είναι υποχρεωμένοι να σεβαστούν τον Θωμά Χάρμπα. Δεν έχουν, όμως, το δικαίωμα να προσπερνάνε τις σπουδές μου, τους δασκάλους μου, την τέχνη μου και την προσφορά μου.
Τώρα που έχω συμπληρώσει τα 60 χρόνια της ζωής μου, δεν περιμένω τίποτα περισσότερο από μαριονέτες, που τους δίνουν ένα χρίσμα, τους φοράνε μία γραβάτα και θαρρούν πως είναι οι πρώτοι που έκαναν φιόγκο με τα κορδόνια τους.
Αρνούμαι να συμβιβαστώ με την ξεφτίλα τους, αρνούμαι να τους υπηρετήσω, αρνούμαι να γίνω ένα από τα ανθρωπάκια του Γαΐτη. Πρέπει επιτέλους να μάθουν πως υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που τη γλώσσα τους δεν την έχουν για να γλείφουν, αλλά για να φτύνουν. Ανήκουν στα κόμματά τους. Τους προσπερνάω. θα μείνουν πάντα εκεί, κρατώντας στα χέρια τους σατέν λουλούδια και στην καρδιά τους ένα κρύο μάρμαρο.
Ανήκουν στο κόμμα τους, ανήκω στην τέχνη μου και στους συνανθρώπους μου. Θα μπορώ πάντα να κοιτάζω στα μάτια τα παιδιά και φεύγοντας από τη ζωή, ίσως καταφέρω να περιφέρομαι σαν λίγος πικρός πόνος στο αίμα των ανθρώπων που γνώρισα και έζησαν την τέχνη που τίμια υπηρετώ.
Μόνη μου έγνοια πια είναι, σαν η ψυχή μου κάνει πανιά, να καταφέρω να παραμείνω μια θαμπή θύμηση στον τόπο που αγάπησα, στον τόπο που γεννήθηκα, μεγάλωσα, ονειρεύτηκα και είχα πάντα για ορμητήριο και λογισμό, όπως τόσοι άλλοι άξιοι συντοπίτες μου!

Διατελέσατε πρόεδρος της Ένωσης Πολιτιστικών Συλλόγων Καρδίτσας. Τι θα λέγατε σήμερα, και αν θέλετε, τι θα συμβουλεύατε σήμερα τον νυν πρόεδρο της Ένωσης;

Πάντα πίστευα πως ο σκοπός ύπαρξης της Ένωσης Πολιτιστικών Συλλόγων Καρδίτσας δεν είναι η διοργάνωση του φεστιβάλ ερασιτεχνικού θεάτρου και των Καραϊσκακείων. Για εμένα, αυτά είναι πανηγυράκια, που δεν αφήνουν σχεδόν τίποτα στο διάβα τους. Μάλιστα κατά την άποψή μου, τις περισσότερες φορές κάνουν κακό! Οι ερασιτέχνες, όσο ταλαντούχοι και να είναι, σχεδόν ποτέ δεν μπορούν να υπηρετήσουν το κείμενο του συγγραφέα. Γι’ αυτό φέρνουν το κείμενο στα μέτρα τους, ενώ το σωστό και το πρέπον είναι το αντίθετο. Τόσα χρόνια που παρακολουθώ το Φεστιβάλ, καμία παράσταση δεν κατάφερε να με κρατήσει στην αίθουσα σαν θεατή. Αυτό σας το αναφέρει ένας άνθρωπος, ο οποίος ασχολείται επαγγελματικά με το θέατρο και ζει από αυτό 37 συνεχόμενα χρόνια.
Η συμβουλή μου, λοιπόν, προς το Δ.Σ. της Ένωσης είναι ν’ ασχοληθεί συστηματικά με τη συγκέντρωση, την ταξινόμηση και τη διαφύλαξη του ανυπολόγιστου πλούτου της λαϊκής παράδοσης (προφορικής και υλικής) του πεδινού και του ορεινού όγκου του Ν. Καρδίτσας, με βασικό στόχο τη δημιουργία Λαογραφικού Μουσείου. Μόνο με αυτόν τον τρόπο θα βρουν χώρο να στεγαστούν και να αναστηθούν τα παραμύθια των γιαγιάδων μας, τα τραγούδια των προγόνων μας, τα ήθη και τα έθιμα, οι καημοί του λαού μας και το σπουδαιότερο οι ρίζες της φυλής μας. Αλίμονο στο λαό που θα κάψει το παλιό μπαούλο της γιαγιάς! Πρέπει επιτέλους να ορθώσουμε ανάστημα μπροστά στην λαίλαπα της παγκοσμιοποίησης. Στην κρίση αξιών που ζούμε, το έχουμε ανάγκη περισσότερο από κάθε άλλη φορά. Πρέπει επιτέλους να σταματήσουμε σαν άτομα και σαν λαός, να καυχιόμαστε μόνο για τα λιωμένα μάρμαρα και να κοιμόμαστε αιώνια έχοντας για μαξιλάρι τον Παρθενώνα.

 

 

Pin It